Protocollen schieten doel voorbij

‘Evidence based behandelingen moeten aansluiten bij de beleving van de klant .’ Sociaal psychiatrisch verpleegkundige Gerard Lohuis van ggz-instelling Lentis sprak op 15 mei op een symposium in de Rode Hoed in Amsterdam. Het symposium voor de Dag van de Verpleging had als thema: zorgen met hoofd en hart.

Evidence based, dat zegt toch genoeg? ‘Die behandelingen hebben weliswaar een bewezen effect, maar daarom is het nog niet juist om ze aan elke psychiatrische patiënt te geven. Het klinkt filosofisch, maar ik zie het zo: mensen leven niet in waarheden, maar in betekenisgeving. Evidence based gaat uit van wat we objectief waarnemen, maar achter elke waarheid schuilt een eigen beleving.’

Kunt u een voorbeeld noemen? ‘Ik kan wel zeggen dat jij moet stoppen met roken omdat dat ongezond is. En dat je de grootste kans van slagen hebt als je nicotinepleisters gebruikt omdat onderzoek dat aantoont. Maar misschien vind jij het niet erg om wat eerder dood te gaan, of je hebt slechte ervaring met nicotinepleisters. Kortom, een behandeling, hoe effectief ook, moet aansluiten bij de beleving van de patiënt. En hij moet zelf het belang ervan inzien, anders is hij niet gemotiveerd.’

Hoe sluit je een behandeling aan op de persoonlijke beleving? ‘Verpleegkundigen en artsen moeten kunnen luisteren naar de patiënt en niet meteen met oplossingen komen. Toen laatst een verpleegkundige op onze afdeling pannenkoeken stond te bakken, vroeg een patiënt: ‘Mag ik helpen?’ Wat bleek nu? De vader van de patiënt was alcoholist en als die vroeger de hort op was, bakte hij samen met zijn moeder pannenkoeken voor zijn broers en zussen. Hij voelt zich gelukkig als hij voor mensen kan zorgen. Nu hij vaker voor medepatiënten mag zorgen, is hij minder depressief.’

Wat schreef het protocol voor? ‘Het gaat erom dat verpleegkundigen de ruimte nemen eerst te achterhalen wat er bij patiënten leeft. Dat is ook de essentie van de zogeheten presentietheorie van Andries Baard: sta open voor contact. Een van mijn patiënten wil geen pillen slikken. Toen hij me vertelde hoeveel zijn broer voor hem betekent, dacht ik: “die haal ik erbij” Zijn broer vertelde me dat mijn patiënt ooit een medicijnvergiftiging had opgelopen. Samen hebben we toen een plan gemaakt: de patiënt zou eerst het middel slikken met de minste bijwerkingen en hij mocht zijn eigen psychiater uitkiezen. Dat paste in het protocol, maar ik noem het: practise based evidence.’

Maar dat kost veel tijd. ‘Als de patiënt zijn pillen niet neemt, kost het uiteindelijk meer tijd.’

Uw kritiek richt zich op uw collega’s? ‘Met mijn speech in de Rode Hoed wilde Ik verpleegkundigen een hart onder de riem steken. Zij maken dagelijks een verbinding tussen persoonlijke verhalen en evidence based behandelingen. Dat doen ze uitstekend. Alleen: ze brengen het niet onder de aandacht. Ze moeten - onder andere in hun rapportages - naar buiten brengen waarom het zo belangrijk is om met patiënten te praten. En ze moeten niet bang zijn om van het protocol af te wijken. Wij werken toch dagelijks met die patiënten, wij weten toch hoe het werkt?

Klik hier voor het bericht op psy.nl